Câu 14. Một vài dấu hiệu của tự kỷ mà cha mẹ nên để ý là gì?

Bởi

Chẩn đoán tự kỷ bao trùm một phổ rộng gồm nhiều hành vi cũng như khả năng. Không có hai người tự kỷ nào hoàn toàn giống nhau về các triệu chứng hay mức độ nặng nhẹ của bệnh. Có thể có nhiều tập hợp khác nhau các triệu chứng của tự kỷ, từ mức độ nhẹ tới nặng. Khi một triệu chứng quá nặng nó có thể lấn át những tính cách hay hành vi khác. Những ví dụ dưới đây là những vấn đề và hành vi thường gặp ở người tự kỷ

Kỹ năng xã hội: Những người tự kỷ thường không tương tác với mọi người theo cách mọi người thường làm, hoặc họ có thể tỏ ra không quan tâm tới mọi người. Trẻ tự kỷ có thể:

– Không thích được bố mẹ ôm

– Tỏ ra không quan tâm với những việc xảy ra ở xung quanh

– Tỏ ra không thích thú với đồ chơi

– Thường không giao tiếp mắt và hài lòng khi ở một mình

– Khi trẻ lớn dần lên, trẻ có vẻ không tỏ ra thông cảm với mọi người, hoặc gặp khó khăn để hiểu cảm xúc của người khác như là đau, buồn, và cũng không chia sẻ cảm xúc của mình

– Không kết bạn với trẻ cùng độ tuổi

– Không hứng thú với việc chia sẻ niềm vui, sở thích, hay thành tích của mình với mọi người

Ngôn ngữ nói, viết, và giao tiếp: Khiếm khuyết về giao tiếp là một trong những biểu hiện điển hình của tự kỷ

– Nội dung giao tiếp có thể chỉ hạn chế trong một vài chủ đề hoặc một vài từ. Trên thực tế, khoảng 40% trẻ tự kỷ không hề nói.

– Một số trẻ có hành vi nhại lời. Nói nhại là thuật ngữ để chỉ sự lặp lại vô thức và không có ý nghĩa của lời nói. Những trẻ nói nhại có thể lặp lại từ, một đoạn hay thậm chí cả một câu. Ví dụ, nếu một người nói chuyện với một người có tật nói nhại là “Hôm nay thật là một ngày đẹp trời,” người đó sẽ trả lời “Hôm nay thật là một ngày đẹp trời.” Trẻ tự kỷ có thể nhại lại một đoạn quảng cáo trên ti vi hoặc một bài hát đã được nghe trong quá khứ. Giọng nói của trẻ đều đều, không có ngữ điệu hay lên trầm xuống bổng. Trẻ có thể nói quá to hoặc quá nhỏ, và dường như không thể điều chỉnh âm lượng của giọng nói của mình.

– Khó khăn trong các cuộc nói chuyện cũng là một vấn đề khác của những người tự kỷ. Điều này có thể bao gồm khó khăn trong việc bắt đầu một câu chuyện. Ngoài ra , người tự kỷ gặp khó khăn trong việc tiếp tục một cuộc hội thoại đã được bắt đầu. Trong khi người tự kỷ có thể nói tốt và có thể kiểm soát một số chủ đề nhất đinh, họ có thể không hiểu tương tác qua lại hiển nhiên trong một cuộc trao đổi và có thể cứ nói liên tục.

– Giao tiếp không lời cũng có thể là một vấn đề. Người tự kỷ có thể không hiểu cử chỉ như chào tạm biệt hoặc đưa tay ra để bắt tay. Họ thường không thể sử dụng ngôn ngữ cơ thể, như là trao đổi bằng mắt hoặc biểu cảm trên khuôn mặt.

– Đại từ nhân xưng cũng có vẻ là một vấn đề khó khăn. Trẻ có thể nói “tôi” trong khi muốn chỉ “bạn” và ngược lại

– Trẻ tự kỷ có thể không hiểu được những dấu hiệu trong giao tiếp xã hội, vì thế ứng xử xã hội của trẻ cũng là một vấn đề. Trẻ có thể đứng quá gần với người đối diện, có thể ôm hoặc hôn người lạ, hoặc có thể chỉ nói về một chủ đề quá lâu.

– Trẻ tự kỷ gặp khó khăn trong việc hiểu một việc từ quan điểm của người nghe, vì thế không hiểu được diễn biến của cuộc đối thoại. Ví dụ, trẻ có thể không hiểu rằng một người có ý hài hước hoặc mỉa mai. Trẻ có thể hiểu từng từ trong câu nhưng không thể suy đoán ra ẩn ý chứa trong câu đó.

Hành vi lặp đi lặp lại: Những người tự kỷ có thể trở nên rất thích thú với những động tác lặp đi lặp lại như xoay tròn bánh xe, bật tắc công tắc, hay đóng cửa,

– Họ có thể xoay vòng tròn hoặc xem một cuộc băng hàng trăm lần

– Họ cũng có những hành vi rập khuôn như đung đưa người, vỗ tay, và những tư thế không bình thường như đi nhón chân

Sự cứng nhắc trong lịch trình: Trẻ tự kỷ thích một lịch trình cố định. Những thay đổi trong lịch trình đó có thể làm trẻ buồn hoặc lo sợ. Ngay cả những thứ có vẻ rất bình thường như đi đến trường bằng một con đường khác hay một chiếc bánh có hình dạng khác cũng thể khiến trẻ lo lắng.

Thích thú đặc biệt với một vài chủ đề hạn hẹp: Trẻ lớn và người trưởng thành tự kỷ thường rất thích thú với lịch tàu, dự báo thời tiết, ngày tháng/lịch, con số, số liệu về phim ảnh, hay biển kiểm soát. Ví dụ, trẻ có thể đọc sách về tàu hỏa và thu thập những tờ rơi về lộ trình và lịch tàu chạy. Trẻ có thể đi đến đường ray tàu và đi tàu như một thú vui. Chúng còn có thể nói chuyện về chủ đề này liên tục.

Thích thú đặc biệt với một bộ phận của vật: Những người tự kỷ thường chú ý tới một phần của vật hơn là toàn thể vật đó, ví dụ như bánh xe thay vì cả cái xe ô tô.

Thoái lui phát triển. Ở một số trẻ, những dấu hiệu đầu tiên của tự kỷ xuất hiện từ thời kỳ sơ sinh và được chẩn đoán khoảng trước 3 tuổi. Ở một số trẻ khác, sự phát triển có vẻ bình thường cho tới năm 2 tuổi rồi sau đó thoái hóa dần dần.

Sự phát triển không nhất quán của thần kinh. Trẻ tự kỷ phát triển không giống với các trẻ khác. Việc phát triển các kỹ năng như ngôn ngữ, vận động, nhận thức, và kỹ năng xã hội diễn ra ở tốc độ tương đối đồng đều với các trẻ khác, nhưng ở trẻ tự kỷ các lĩnh vực này không có sự phát triển đồng đều. Trẻ tự kỷ có thể có khả năng nhận thức xuất sắc và có thể giải các bài toán phức tạp hay có một vốn từ phong phú, nhưng lại gặp khó khăn trong việc trao đổi những ý tưởng của mình, đợi đến lượt, hay hiểu sắc thái biểu cảm trên khuôn mặt hay trong giọng nói.

Bình luận của Williams:

Việc chúng tôi nghi ngờ rằng Liam có thể có vấn đề đến một cách dần dần. Chúng tôi nhận ra khi Liam khoảng 2 tuổi, một số tiếng động nhất định làm nó khó chịu, dù là to hay nhỏ. Nó cứ bịt tai và khóc. Đầu tiên, chúng tôi nghĩ là do tai Liam đã bị tổn thương bởi lần đi máy bay gần đây. Chúng tôi mời một bác sỹ tới, ông nói tai của Liam bình thường, nhưng chúng tôi nên gọi lại sau 3 tháng. Khoảng 1-2 tháng sau đó, gia đình một người bạn làm về chăm sóc trẻ em đề cập rằng có thể có một vấn đề gì đó. Người bạn này không nói đến vấn đề gì cụ thể, nhưng chỉ ra rằng Liam có vẻ không giống như các bạn cùng tuổi. Liam rất tò mò về các bạn cùng tuổi hoặc về đồ chơi hay đồ ăn của chúng, nhưng nó không tham gia vào các cuộc chơi tương tác. Nó có vẻ hài lòng khi chơi một mình. Nó cũng có một vài sự rập khuôn, và có biểu hiện của các hành vi tự kích thích ở mức độ nhẹ.

Nhóm dịch CLB RUBIC
Nguồn: Sách 100 Câu Hỏi Của Cha Mẹ Nuôi Con Tự Kỷ (100 Questions and Answers About Autism: Expert Advice from a Physician/Parent/Caregiver) – Campion Quinn.

Bạn cũng có thể thích

Chat hỗ trợ
Chat ngay