Khi nào trẻ cần chịu trách nhiệm về những hành vi của mình?

Bởi

Trong một số bài viết trước đây, chúng ta đã đề cập tới tầm quan trọng của việc hiểu, kiểm chứng và chấp nhận khó khăn trẻ có thể gặp phải trước khi cố gắng thay đổi những hành vi không mong muốn. Một trong những nền tảng trong việc dạy trẻ là tin tưởng rằng trẻ đã cố gắng hết sức trong khả năng của mình để đáp ứng những yêu cầu được đưa ra. Vì vậy, khi trẻ gặp khó khăn, chúng ta cần giảm bớt độ khó của yêu cầu để phù hợp hơn với khả năng của trẻ, đồng thời trợ giúp/hỗ trở để trẻ thực hiện được yêu cầu. Khi hành vi không mong muốn xảy ra, người lớn cần nhận trách nhiệm trong việc đã đưa ra những yêu cầu quá khả năng của trẻ.

Vậy câu hỏi đặt ra là trẻ có cần chịu trách nhiệm cho những hành vi của mình không? Trẻ có nhu cầu đặc biệt (bao gồm trẻ tự kỷ) có những khó khăn về giác quan, xử lý thông tin, điều khiển cảm xúc, giao tiếp xã hội… có thể khiến trẻ cảm thấy bị quá tải và phản ứng tiêu cực. Tuy tự kỷ có thể giải thích tại sao trẻ có những hành vi không mong muốn, không nên coi đó là cái cớ để cho phép những hành vi đó xảy ra. Khi trẻ cảm thấy rối và quá tải, cho trẻ thấy bạn hiểu cảm giác khó khăn của trẻ, nhưng không có nghĩa là bạn đồng ý với cách cư xử không phù hợp của trẻ. Mọi đứa trẻ đều nên hiểu về những giới hạn và những trách nhiệm của bản thân. Chúng ta nên giúp trẻ hiểu rằng trẻ có thể bộc lộ cảm xúc vui, buồn, bực tức, nhưng không thể tấn công hay đánh bạn, phá đồ dùng, hay tự làm mình bị thương. Tự kỷ không nên là cái cớ cho những hành vi hung hăng

Bạn có thể giúp trẻ hiểu rằng có rất nhiều cách khác nhau để bộc lộc sự tức giận (kể cả hét lên hoặc đánh vào gối,…) nhưng tấn công bạn khác hoặc đập phá đồ đạc sẽ không được chấp nhận. Với vai trò là người hướng dẫn cho trẻ, chúng ta cần xác định trẻ bộc lộ cảm xúc buồn bực hay giận dữ như thế nào thì sẽ được chấp nhận. Trò chuyện và cùng trẻ tìm ra một vài hình thức phù hợp, có thể là miêu tả cảm xúc của mình bằng lời, tập thể dục, nhờ người lớn giúp đỡ, lặp đi lặp lại một số động tác tại chỗ để lấy lại bình tĩnh như là ngồi đung đưa, hát nhẩm… Giúp trẻ tập luyện những hình thức này. Đồng thời, người lớn hãy tỏ thái độ kiên quyết rằng những hành vi hung hăng sẽ kông được chấp nhận, và nếu trẻ có những hành vi này thì sẽ có những hậu quả nhất định, ví dụ như phải xin lỗi. Tất cả các quy trình này, từ việc xác định những hành vi phù hợp hay không phù hợp, thực hành các cách giải tỏa sự tức giận, đều cần được thực hiện một cách nghiêm túc, đều đặn và nhất quán, bởi điều đó giúp trẻ cảm thấy yên tâm khi biết rằng mỗi hành động của mình sẽ mang lại những kết quả gì, khi nào thì chấp nhận được và khi nào thì cần phải thay đổi. Người lớn cần phải hiểu và tôn trọng trẻ. Ngược lại, trẻ cũng cần phải học cách tôn trọng mọi người xung quanh mình.

Một vài chú ý:

– Thay vì trách mắng trẻ, tập trung vào việc dạy trẻ cách cư xử phù hợp, giúp trẻ luyện tập, và củng cố những hành vi tốt.

– Trước khi định thay đổi hành vi của trẻ, tìm hiểu và kiểm chứng những khó khăn hay cảm xúc ẩn sau hành vi đó. Có thể trẻ đang thấy khó chịu hoặc bị quá tải

– Khi những hành vi của trẻ để lại hậu quả, giúp trẻ hiểu rằng hậu quả đó là do cách trẻ xử sự, và những lần sau trẻ có thể làm tốt hơn. Không làm trẻ cảm thấy bị xúc phạm, kém cỏi hoặc nghĩ là domình “không ngoan.”

– Bên cạnh đó, cha mẹ hay người hướng dẫn vẫn cần liên tục đánh giá lại những tình huống xảy ra hành vi không mong muốn, xem xét độ khó của yêu cầu và cân nhắc việc trợ giúp, hỗ trợ cho trẻ, để giảm khả năng hành vi sẽ tái diễn.

CLB RUBIC – Sưu tầm và Dịch

Nguồn: The Autism Discussion Page

Bạn cũng có thể thích

Chat hỗ trợ
Chat ngay