Phân tích hành vi ứng dụng (Applied Behavioral Analysis) là gì?

Bởi

Từ đầu những năm 1960, Phân tích hành vi ứng dụng (Applied Behavioral Analysis), hoặc ABA, đã được hàng trăm nhà trị liệu sử dụng để dạy kỹ năng giao tiếp, kỹ năng vui chơi, kỹ năng tương tác xã hội, kiến thức học đường, tự chăm sóc bản thân, kỹ năng làm việc và những kĩ năng sống trong cộng đồng. ABA cũng được dùng để giảm thiểu những vấn đề hành vi ở học sinh tự kỷ. Nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy ABA cải thiện đáng kể tiến bộ của trẻ, đặc biệt là cải thiện kĩ năng ngôn ngữ và khả năng nhận thức cho trẻ. Một vài thập niên gần đây, nhiều mô hình ABA khác nhau xuất hiện, tất cả đều theo kiểu giáo dục hành vi. Tất cả đều dựa trên nền tảng của Skinner. ABA thường rất khó hiểu trừ phi bạn trực tiếp nhìn thấy tận mắt. Có lẽ sẽ hữu ích nếu chúng tôi bắt đầu bằng cách mô tả những điểm chung của các trường phái ABA. Phương pháp ABA được dạy theo quy trình 3 bước sau đây:

  • Một việc xảy ra trước (Tiền đề) là hiệu lệnh bằng lời hoặc bằng động tác ví dụ như ra lệnh hoặc yêu cầu cái gì. Cái này có thể đến từ môi trường hoặc từ một người khác, hoặc từ bản thân đối tượng.
  • Một hành vi theo sau, là phản hồi của đối tượng (trong trường hợp này là của trẻ) hoặc không phản hồi với tiền tố.
  • Một hệ quả, tùy thuộc vào hành vi. Hệ quả có thể là khích lệ thưởng cho hành vi mong muốn hoặc không phản ứng với hồi đáp chưa chuẩn xác. ABA tập trung vào việc dạy kỹ năng mới đồng thời giảm thiểu các hành vi không phù hợp. Hầu hết các chương trình ABA đều có kết cấu rất chặt chẽ. Những kĩ năng và hành vi hướng tới được dựa trên một chương trình học đã có sẵn. Mỗi kĩ năng được chia thành nhiều bước nhỏ, và được dạy bằng cách nhắc, ta sẽ xóa nhắc từ từ khi trẻ thông thạo từng bước. Trẻ có cơ hội lặp đi lặp lại các bước trong các môi trường khác nhau. Mỗi khi trẻ đạt được những kết quả như mong muốn, trẻ sẽ được khuyến khích, bằng lời khen, hoặc những thứ mà trẻ rất thích chẳng hạn như một mẩu kẹo nhỏ. Chương trình ABA bao gồm hỗ trợ tại trường với một trợ giảng kèm một trò để giúp trẻ chuyển sang áp dụng các kĩ năng một cách có hệ thống trong môi trường lớp học bình thường. Các kĩ năng được chia nhỏ vừa sức và tăng dần lên để trẻ biết cách học trong một môi trường tự nhiên. Tạo điều kiện giúp trẻ chơi đùa với bạn cùng lứa cũng là một phần của chương trình can thiệp. Mức độ thành công được đo bằng sự quan sát trực tiếp, thu thập dữ liệu và phân tích dữ liệu – đó đều là những phần trọng yếu của ABA. Nếu trẻ không có tiến bộ thỏa đáng, cần phải có những điều chỉnh cho phù hợp hơn.

Một dạng can thiệp theo kiểu ABA là Huấn luyện thử từng lượt riêng biệt (Discrete Trial Teaching) (còn gọi là DTT, “Phân tích hành vi ứng dụng truyền thống” hoặc mô hình Lovaas, đặt theo tên bác sĩ Ivar Lovaas, người đầu tiên thử nghiệm nó). DTT là cách dạy từng kỹ năng một lặp đi lặp lại trong vài lần thử và dùng khen thưởng có thể có bản chất liên quan hoặc không liên quan gì đến kĩ năng đang dạy.

Ai là người làm can thiệp ABA (hoặc DTT)?

Một nhà phân tích hành vi chuyên về tự kỷ được cấp chứng chỉ công nhận sẽ lập, thực hiện và giám sát chương trình trị liệu cá nhân hóa cho trẻ. Các nhà trị liệu, thường được gọi là “những người huấn luyện” (không nhất thiết phải có chứng chỉ) sẽ làm việc trực tiếp hàng ngày với trẻ

Một buổi can thiệp ABA thông thường sẽ như thế nào ?

Một buổi can thiệp ABA thường kéo dài từ 2 đến 3 giờ, gồm những khoảng thời gian ngắn có cấu trúc, thường thường kép dài từ 3 đến 5 phút để hoàn thành một nhiệm vụ. Cứ một tiếng lại nghỉ giải lao khoảng 10 đến 15 phút. Người ta tận dụng lúc chơi đùa tự do và giải lao để dạy ngẫu nhiên hoặc thực hành các kĩ năng trong môi trường mới. Nếu thực hiện đúng, người ta sẽ không can thiệp ABA cho trẻ tự kỷ theo kiểu “một khuôn đo ni cho mọi trẻ” bao gồm một chuỗi các chương trình hoặc kỹ năng “đóng thành hộp”. Ngược lại, mọi khía cạnh can thiệp đều được điều chỉnh tùy theo kĩ năng, nhu cầu, sở thích, ưu tiên, và hoàn cảnh gia đình của trẻ theo học. Vì vậy, chương trình ABA của trẻ này sẽ có thể không giống với chương trình ABA của trẻ khác. Chương trình ABA cũng sẽ thay đổi nếu như nhu cầu và khả năng của trẻ thay đổi.

Thời lượng và tần suất của chương trình ABA?

Từ 25 đến 40 giờ mỗi tuần. Người ta khuyến khích các gia đình sử dụng nguyên lí ABA trong cuộc sống thường ngày.

Nguồn: nuoicontuky

 

 

 

Bạn cũng có thể thích

Chat hỗ trợ
Chat ngay