Thông tin thêm về những triệu chứng của chứng tự kỷ

Bởi

Chứng tự kỷ ảnh hưởng cách trẻ nhận thức về thế giới và làm cho trẻ gặp khó khăn giao tiếp và tương tác xã hội. Trẻ mắc chứng tự kỷ cũng có thể có những hành vi lặp đi lặp lại hoặc có những sở thích hạn chế. Triệu chứng và mức độ nghiêm trọng của mỗi trẻ mắc chứng tự kỷ đều khác nhau trong các lĩnh vực khuyếm khuyết (giao tiếp, tương tác xã hội, và hành vi lặp đi lặp lại). Con bạn có thể không có những triệu chứng giống những trẻ khác hoặc thậm chí có các triệu chứng đó hoàn toàn khác mặc dù các trẻ này đều có chung chẩn đoán là tự kỷ.

Đôi khi người ta nói nếu bạn biết một người bị tự kỷ; thì bạn chỉ biết một người bị tự kỷ thôi.

Dù chứng tự kỷ thường là kéo dài cả đời, song những triệu chứng của nó có thể thay đổi theo thời gian. Hậu quả lâu dài rất khác nhau. Một số trẻ sẽ thuyên giảm theo thời gian, trong khi số khác vẫn bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nhiều trẻ có khả năng nhận thức bình thường, mặc dù chúng có khuyếm khuyết về khả năng ngôn ngữ và giao tiếp xã hội. Hầu hết các em mắc chứng tự kỷ đều phát triển khả năng nói và học được cách giao tiếp với người khác. Can thiệp sớm có thể tạo ra những khác biệt rõ rệt trong quá trình phát triển của con bạn. Những gì con bạn có thể làm được bây giờ có thể rất khác với những cái chúng có thể làm được sau này. sau này.

Những thông tin sau đây – về những triệu chứng xã hội, rối loạn giao tiếp và hành vi lặp đi lặp lại liên quan đến chứng tự kỷ – một phần được trích từ trang web của Viện sức khoẻ tâm thần quốc gia (National Institute of Mental Health)

Những triệu chứng giao tiếp xã hội

Ngay từ ban đầu, những đứa trẻ sơ sinh phát triển bình thường đã là những nhân tố xã hội. Từ thuở đầu đời ấy, chúng đã nhìn chúng ta, hướng về giọng nói, nắm lấy ngón tay và mỉm cười. Trái lại, hầu hết trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong việc học biết cách phản ứng qua lại của con người. Ngay trong năm đầu đời, nhiều trẻ có thể chỉ thích chơi với đồ vật và không thể bập bẹ và chơi trò chơi bắt chước. Giao tiếp bằng mắt có thể chỉ thoáng qua. Phần đông trẻ gặp khó khăn trong việc dùng các động tác như chỉ trỏ, vẫy tay tạm biệt, và khoe vật gì đó với người khác. Nghiên cứu cho rằng mặc dù trẻ tự kỷ luôn gần gũi với bố mẹ nhưng biểu hiện gần gũi này lại bất thường và khó hiểu. Đối với một số phụ huynh, thì dường như con họ không gần gũi với họ chút nào.

Trẻ tự kỷ thường chậm trong việc học cách diễn giải những điều người khác nghĩ và cảm nhận. Những gợi ý biểu cảm xã hội như một nụ cười, một cái vẫy tay, hoặc một cái nhăn mặt có thể không có ý nghĩa gì với một đứa trẻ bị tự kỷ. Đối với trẻ không hiểu được gợi ý này thì câu nói “Lại đây” cũng chỉ mang cùng một nghĩa, dù cho người nói có đang cười, đang dang rộng cánh tay chờ đón một cái ôm, hoặc đang nhăn nhó, đứng chống nạnh. Do trẻ bị tự kỷ không có khả năng tự diễn giải các cử chỉ và nét mặt của người đối diện, với chúng xã hội dường như rất khó hiểu. Nói chung là người mắc chứng tự kỷ tự kỷ khó nhìn thấy được quan điểm của người khác. Hầu hết trẻ lên 5 tuổi đều hiểu được là người khác sẽ có ý kiến khác, cảm giác khác và mục tiêu khác mình. Trẻ bị tự kỷ có thể không hiểu những điều này. Vì không có khả năng đó, người mắc chứng tự kỷ không thể đoán được hay hiểu được hành động của người khác.

Mặc dù không phải là ai cũng vậy nhưng thường thì những người mắc chứng tự kỷ gặp khó khăn trong việc điều hòa cảm xúc của mình. Việc này có thể được gọi là những hành vi “trẻ con”, chẳng hạn như khóc trong lớp học hoặc bộc phát những lời nói không phù hợp đối với những người xung quanh. Đôi khi người mắc chứng tự kỷ cũng có thể trở nên rất hung hăn và gây rối, làm cho các mối quan hệ xã hội trở nên khó khăn hơn. Họ có xu hướng “mất kiểm soát” đặc biệt khi ở trong môi trường lạ lẫm và bị choáng ngộp, hoặc khi họ tức giận và bực dọc. Thỉnh thoảng họ đập vỡ đồ đạc, đánh người khác, hay tự làm tổn thương mình mình. Trong bực dọc, họ có thể tự đập đầu, tự bứt tóc hoặc là tự cắn tay mình.

May mắn là trẻ tự kỷ có thể được dạy cách hoà nhập xã hội, cách dùng cử chỉ, và cách nhận biết những biểu cảm trên khuôn mặt. Cũng có nhiều chiến lược nhằm giúp trẻ tự kỷ đối phó với sự bực dọc để chúng không bị sa vào những hành vi không phù hợp. Chúng ta sẽ thảo luận vấn đề này sau.

Những khó khăn trong giao tiếp

Hầu hết trẻ con khi lên 3 đều đã trải qua những cột mốt quan trọng việc học ngôn ngữ, một trong những cột mốc sớm nhất là bập bẹ nói. Khi trẻ tròn một tuổi, chúng có thể nói được 1 đến 2 từ, có thể quay lại và biết quay lại nhìn khi nghe ai đó gọi tên mình, cót thể dùng tay chỉ món đồ chơi chúng thích, và khi ai đó cho chúng cái chúng không thích, chúng trả lời dứt khoát là “không”. Dù một số ít người mắc chứng tự kỷ không thể sử dụng lời nói, nhưng phần lớn vẫn phát triển ngôn ngữ lời nói, và sau cùng tất cả đều học cách giao tiếp bằng phương thức nào đó. Hầu hết những trẻ sơ sinh sau này có dấu hiệu mắc chứng tự kỷ khi mà những tháng đầu đời chúng bập bẹ tiếng “gù gù” (tiếng gù của chim bồ câu) rồi sau đó đột nhiên mất đi không nói được nữa… Một số khác có thể chậm, ngôn ngữ chỉ phát triển trong thời gian từ năm đến chín tuổi. Một số trẻ học cách giao tiếp bằng cách dùng hình ảnh hay ra dấu. Nhiều đứa trẻ tự kỷ có thể nói được nhưng cách dùng ngôn ngữ của chúng thì rất bất thường. Chúng dường như không biết cách kết hợp từ ngữ lại thành những câu có ý nghĩa. Một số chỉ nói được những từ đơn lẻ, trong khi một số khác thì cứ lặp đi lặp lại mỗi một cụm từ nhất định. Một số trẻ tự kỷ nhái lại những gì chúng nghe được, người ta gọi đây là lặp lại máy móc lời người khác (echolalia). Mặc dù nhiều trẻ cũng trải qua giai đoạn hay lặp lại những gì chúng nghe thấy, nhưng khi lên 3 tuổi thì chúng không còn thế nữa. Trẻ bị nhẹ thì cũng gặp khó khăn trong việc chậm phát triển ngôn ngữ hay thậm chí biết nói sớm và có vốn từ lớn đến mức ngạc nhiên, hoặc không có khả năng duy trì một cuộc hội thoại. Quan niệm “cho và nhận” sẽ rất khó khăn. Chúng có thể độc thoại huyên thuyên về một chủ đề chúng ưa thích mà không cho ai có thể xen vào nói gì được. Một khó khăn khác nữa với người mắc chứng tự kỷ là không có khả năng hiểu ngôn ngữ cơ thể, giọng điệu, hay “kiểu nói lái”. Ví dụ như người mắc chứng tự kỷ có thể hiểu các câu hàm ý mỉa mai như “Ồ, tuyệt chưa kìa” theo nghĩa điều đó ĐÚNG LÀ rất tuyệt. Người khác có thể không hiểu được người bị chứng tự kỷ muốn nói gì hay cử chỉ cơ thể của họ mang ý nghĩa ra sao. Nét mặt, vận động, cử chỉ hiếm khi trùng khớp với lời nói của chúng. Giọng điệu của chúng cũng không phản ánh được cảm xúc bên trong chúng. Những giọng cao vút, ngân nga, ngang phè hay giống kiểu robot là những giọng thường thấy. Một số trẻ có kĩ năng ngôn ngữ khá tốt thì nói năng như mấy ông bà cụ non, không có được “kiểu nói trẻ con” như bạn đồng trang lứa. Do không có khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ hay bằng cử chỉ để yêu cầu điều gì đó, nên những người mắc chứng tự kỷ thường lạc lõng vì người khác không thể biết họ đang cần gì. Kết quả là, họ chỉ biết gào thét hoặc giựt lấy cái mình muốn. May mắn là trẻ bị tự kỷ có thể được dạy dỗ để học cách giao tiếp phù hợp chứ không gào thét.

Trẻ bị tự kỷ gặp khó khăn trong việc làm cho người khác biết chúng đang muốn hoặc đang cần gì, cho đến khi chúng được dạy cách giao tiếp hoặc là bằng lời nói, hoặc là bằng cử chỉ hoặc là bằng các phương thức khác.

Những hành vi lặp đi lặp lại

Dù trẻ tự kỷ có thể chất bình thường, song những hành động kì quặc lặp đi lặp lại của chúng có thể tách chúng ra khỏi những đứa trẻ khác. Những hành vi đó có thể nghiêm trọng, dễ thấy, hoặc chỉ là những hành vi nhỏ nhặt khó nhận ra. Một số trẻ và cả người mắc chứng tự kỷ lớn tuổi thường vung vẫy tay liên tục hay cứ đi nhón chân. Một số đứa còn bất chợt đứng sững lại. Trẻ tự kỷ có thể ngồi hàng ngờ xếp mấy chiếc xe đồ chơi theo cách riêng của chúng, thay vì dả vờ chơi lái xe . Nếu ai đó vô tình di chuyển một chiếc xe, thì chúng có thể tỏ ra rất giận dữ. Trẻ tự kỷ thường cần, và muốn có được một môi trường đồng nhất. Dù có một thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày – như cách ăn một bửa ăn, cách thay đồ, cách tắm, hay là đi học vào một giờ nhất định hoặc chỉ đi một con đường nhất định– có thể khiến trẻ tự kỷ trở nên rất căng thẳng. Hành vi lặp đi lặp lại đôi khi có dạng của một sự quan tâm tột bực và dai dẳng. Những sở thích này có thể khá bất thường về nội dung (ví dụ như thích những cái quạt hoặc nhà vệ sinh) hoặc bởi cường độ xúc cảm (như thích tìm hiểu thông tin thật chi tiết của xe lửa Thomas). Ví dụ, trẻ bị tự kỷ có thể bị ám ảnh trong việc tìm hiểu mọi thứ về máy hút bụi, lịch trình xe lửa, hoặc những ngọn hải đăng. Thường những trẻ tự kỷ lớn tuổi hơn có một sở thích với những con số/kí tự, biểu tượng, ngày tháng hoặc những chuyên đề khoa học.

Rất nhiều trẻ tự kỷ cần và đòi hỏi sự nhất quán tuyệt đối trong môi trường của chúng.

Nguồn: nuoicontuky

Bạn cũng có thể thích

Chat hỗ trợ
Chat ngay